تبلیغات
اشعار آئینی شاعران اهل بیت عصمت و طهارت - درباره مکه
 
شنبه 22 اردیبهشت 1386 :: نویسنده : محمدعلی صنیعی

مكه مكرمه

حج امانتى الهى و چهارمین ركن اسلام است، سه ركن پیش از آن عبارتند از «نماز»، «زكات»، و «روزه». در اهمیت حج همین بس كه در روایت آمده است: «اگر مسلمانى مستطیع شود و به مكه نرود و بمیرد، شایسته نام مسلمانى نیست و یهودى یا نصرانى از دنیا خواهد رفت.»

 شبه جزیره عربستان

عربستان سعودى دو میلیون و دویست و چهل هزار كیلومتر مربع مساحت دارد و جمعیت آن حدود 13 میلیون نفر است. این كشور در جنوب غربى آسیا واقع شده و از شمال به كشور اردن هاشمى، عراق و كویت و از شرق به‏

خلیج فارس و شیخ نشین‏هاى جنوبى آن و دریاى عمان، و از جنوب به جمهورى یمن و از مغرب به دریاى سرخ محدود است. پادشاهى در عربستان موروثى است و شخص پادشاه بر وزیران ریاست دارد. پایتخت عربستان ریاض است و مراكز دینى این كشور دو شهر مكه و مدینه‏اند. ساكنان عربستان مسلمانند اما در فروع، پیرو مذهب احمد بن محمد بن حنبل (م - 242) و در اصول اعتقاد، پیرو مكتب ابوالحسن اشعرى (م - 330) مى‏باشند. گروهى از آنان پیروان محمد بن عبدالوهاب‏اند. وى در شهر «عُیَیْنه» از بلاد نجد متولد شد. فقه حنبلى را از پدر خویش آموخت و سرانجام بر اثر خواندن كتاب‏هاى ابن تیمیه (661 - 728) و شاگرد او ابن قیم (691 - 751) روش آنان را پذیرفت. این دو در اصطلاح، معروف به ظاهرى هستند؛ یعنى بر ظاهر معناى قرآن و احادیث اعتماد مى‏كنند. محمد بن سعود سر سلسله خاندان سعودى، كه در دهكده درعیه (نزدیك ریاض فعلى) اقامه داشت، به وى گروید و پس از او نیز پادشاهان دیگر از وى پیروى كردند. محمد بن عبدالوهاب و گرویدگان به وى، ساختن قبر و هر گونه نما روى قبرها را بدعت و كفر مى‏دانند و بدین‏

جهت آثار قبرهایى را كه در «بقیع»، «اُحُد»، «مكه» و دیگر جاها بود ویران كرده، قبرها را با زمین هموار ساختند. در عربستان سعودى پیروان دیگر مذاهب اسلامى نیز وجود دارند؛ و از جمله در مدینه، مكه و قطیف، اقلیت شیعه زندگى مى‏كنند.

 مكه

‏ مكه ‏ام القرى و مركز ظهور دین اسلام است و گذشته از شرافت و قداستى كه از آغاز خلقت و به خصوص از زمان حضرت ابراهیمعلیه السلام داشت، نخستین آیه‏هاى قرآن كریم نیز در آنجا بر رسول خداصلى الله علیه وآله فرود آمد. و نیز آنجا زادگاه آن حضرت و امیر مؤمنانعلیه السلام و فاطمه زهراعلیها السلام است. مكه در ارتفاع 330 متر از سطح دریا قرار دارد و رشته كوه‏هاى متعددى آن را فرا گرفته است. فاصله مكه تا بندر جده حدود هشتاد كیلومتر و درجه حرارت آن در زمستان و تابستان میان 18 تا 47 درجه بالاى صفر متغیر است. هر چند این شهر از هزاران سال پیش به قداست معروف بوده اما سراسر این تاریخ جز آغاز و آخر آن به درستى روشن نیست. به فرموده قرآن كریم، نخستین كس ابراهیم بود كه خانواده خود را در این سرزمین بى آب و

علف جاى داد تا این كه در دوره‏هاى پس از آن، گروهى به نام «عمالیق» بر آن مسلط شدند. در سده چهارم میلادى بر اثر به هم خوردن اوضاع اجتماعى و اقتصادى جنوب عربستان، دسته‏هایى از مردم جنوب به دیگر نقاط شبه جزیره مهاجرت كردند. تیره‏اى كه به نام «جُرْهم» معروف بودند در مكه ساكن شدند و كار اداره شهر را به عهده گرفتند. پس از آنان تیره «خزاعه» بر آنجا سلطه یافتند و در آغاز سده ششم میلادى قصى فرزند كلاب، جدّ اعلاى رسول خداصلى الله علیه وآله قریش را، كه در بیابان‏ها و دره‏هاى بیرون مكه مى‏زیستند، به شهر آورد و ریاست مكه را در دست گرفت و «دار الندوه» را تأسیس كرد. دار الندوه نخستین و تنها مجلس مشاوره در سراسر عربستان بود. این مجلس سپس منزلگاه خلفا و امرا گردید، سپس اندك اندك بناى آن رو به ویرانى نهاد و سرانجام جزو مسجد گردید و امروزه هیچ نشانى از آن نمانده است.

مسجد الحرام‏

 نام مسجدى است كه گرداگرد كعبه قرار دارد و قدیمى‏ترین و معروفترین مسجد در تاریخ اسلام به شمار مى‏رود. تاریخ نشان مى‏دهد كه تا پس از رحلت رسول‏

گرامىصلى الله علیه وآله مردم خانه‏هاى خود را نزدیك به خانه كعبه مى‏ساختند، سپس در دوران خلفا از آن جلوگیرى كرده و به تدریج بر مساحت مسجد افزودند؛ به شكلى كه هم اكنون حدود یكصد و هشتاد هزار متر مربع مساحت دارد. شصت و دو در بزرگ و كوچك براى آن ساخته‏اند؛ سه در اصلى و بزرگ آن به نام‏هاى «باب العمره»، «باب السلام» و «باب ملك عبد العزیز» معروف است و بر هر یك دو مناره به ارتفاع 92 متر با قاعده‏اى به ابعاد 7 * 7 متر قرار دارد و بر تارك هر مناره، هلالى به ارتفاع 6/5 متر از برنز طلاكارى است. هفتمین مناره مسجد بر در «باب الصفا» است. دو مناره بزرگ نیز كه هر یك به ارتفاع 89 متر است در ضلع غربى مسجد، در توسعه اخیر بنا گردیده است كه بدین ترتیب تعداد آنها به نُه عدد رسیده است. مسجد با وسعت فعلى گنجایش حدود 820 هزار نمازگزار را دارد.

 خانه كعبه‏

 كعبه ساختمان چهار گوشه مسقفى است در داخل مسجد الحرام كه نماى ظاهرى آن را سنگ‏هاى مایل به رنگ خاكسترى تشكیل مى‏دهد و در تمام مدت سال، با

پرده‏اى سیاه كه حاشیه فوقانى آن با نخ‏هاى طلایى قلاب دوزى شده، پوشیده است. بلندى خانه كعبه تقریباً 15 متر است. طول ضلع درِ كعبه، یعنى از ركن اسود تا ركن عراقى 68/11 متر طول ركن عراقى تا شامى؛ طرفى كه حجر اسماعیل در آن قرار دارد 9 متر و 90 سانتى متر طول ركن شامى تا ركن یمانى 04/12 متر و طول ركن یمانى تا ركن اسود 18/10 متر است. درِ خانه بر ضلع شرقى قرار دارد و بلندى آن از زمین دو متر است. و در تمام سال، جز هنگامى كه بخواهند داخل خانه را شستشو كنند، و یا میهمانى بلند پایه از كشورهاى اسلامى داشته باشند بسته است.

 اركان كعبه

‏ هر یك از چهار ضلع خانه یا چهار ركن آن، به نامى موسوم است، ركن شمالى را «عراقى»، ركن غربى را «شامى»، ركن جنوبى را «یمانى» و ركن شرقى را «اسود» گویند. خانه كعبه مربع شكل و مسقف و داخل آن داراى سه ستون است. در بازسازى سال 1375 ه ش. دیوارهاى داخلى آن را تعمیر و سنگ‏هاى جدید بر آن نصب كرده‏اند.

حجر الاسود

حجر الاسود كه در ركن شرقى است و به ارتفاع تقریبى یك و نیم متر از زمین قرار گرفته، سنگى است سیاه مایل به سرخى و بیضى شكل به قطر سى سانتیمتر كه در آن نقطه‏هاى قرمز دیده مى‏شود و در پوششى از نقره قرار گرفته است.

ناودان

‏ ناودان بر بام خانه، میان ركن عراقى تا شامى و بر فراز حجر اسماعیل واقع است. گویند آن را نخست حجاج بن یوسف نهاد تا باران بر بام خانه جمع نشود. در روایت آمده است كه دعا در زیر ناودان كعبه مستجاب است.

حجر اسماعیل‏

 حجر اسماعیل میان ركن شامى و عراقى و با دیواره‏اى به صورت نیم دایره، به ارتفاع 30/1 و عرض 50 سانتیمتر قرار دارد. گویند هاجر و اسماعیل و حدود 70 پیامبر در آنجا مدفون اند.

مُلْتَزَم

‏ آن قسمت از دیوار خانه، كه میان حجر الأسود و درِ خانه كعبه واقع است را ملتزم نامند؛ زیرا حاجیان خود را موظف و ملزم مى‏دانند كه در آنجا دعا كنند.

مستجار

 مستجار در كنار ركن یمانى و در قسمت مقابل درِ كعبه واقع شده و آن زمان كه كعبه دو در داشته، درِ دیگر آن در این محل بوده و سپس مسدود گردیده است و گویند همان جایى است كه براى فاطمه بنت اسد هنگام ولادت مولود كعبه، علىعلیه السلام شكافته شد.

شاذروان

‏ برآمدگى كوتاهى را كه در اطراف دیوار كعبه - جز سمت حجر اسماعیل - وجود دارد «شاذروان» نامند.

مقام ابراهیم

‏ در فاصله حدود 13 مترى دیوار كعبه و در سمت حجر الاسود، بنایى با قبه‏اى كوچك و طلایى رنگ وجود دارد. درون آن سنگى است كه جاى پایى در آن دیده مى‏شود و آن‏منسوب به‏جاى پاى‏ابراهیمعلیه السلام است. در گذشته، بر روى این محل قبه‏اى بزرگ از آجر و سنگ و چوب بنا شده بود

كه اطراف آن را با آیات قرآن مزین كرده بودند و چون از فضاى مطاف مى‏كاست در سال 1385 ه . ق. به دستور دولت سعودى تخریب و به جاى آن ضریحى كوچك به شكل كنونى ساخته شد.

 پرده كعبه

‏ بر روى كعبه پوششى است سیاه رنگ كه آن را «كسوه» و یا «پرده كعبه» مى‏نامند. نخستین كسى كه خانه كعبه را پرده پوشانید به قولى «تُبع حمیرى» پادشاه یمن بود. امیرمؤمنان على بن ابى طالبعلیه السلام نیز همه ساله از عراق براى كعبه پرده‏اى مى‏فرستاد. چون مهدى عباسى به خلافت رسید خادمان كعبه از انبوهى پرده‏ها بر روى كعبه شكایت كردند و گفتند بیم آن مى‏رود كه خانه صدمه ببیند. مهدى دستور داد پرده‏ها را بردارند و تنها یك پرده بر آن بگذارند و سالى یك بار آن را عوض كنند این سنت تا به امروز ادامه دارد. و بر آن آیه‏هایى از قرآن كریم قلاب دوزى شده است.

زمزم

هنگامى كه ابراهیم همسرش هاجر و اسماعیل را به مكه‏ آورد و كنار كعبه سكونت داد، اسماعیل به شدت تشنه شد و مادر به دنبال آب میان صفا و مروه دوید و سرانجام جبرئیل بال و یا پاشنه پاى خود را بر زمین كوفت و زمزم جوشید، پس از مدتى آثار چاه از میان رفت تا آن كه عبدالمطلب بار دیگر آن را حفر نمود و از آن زمان تا كنون حاجیان از این آب بهره‏مند مى‏شوند. در توسعه اخیر سالن‏هاى جداگانه‏اى براى زنان و مردان، در طبقه زیرزمین مطاف، در كنار چاه ساخته شده و زائران از شیرهاى آبى كه در آنجا نصب شده و نیز از ظرف‏هاى ویژه‏اى كه در نقاط مختلف مسجد الحرام از آب زمزم پر مى‏شود استفاده مى‏كنند.

صفا و مروه‏

صفا و مروه نام دو كوهى است كه در مسعى قرار دارد و در موسم حج، حاجیان هفت بار فاصله میان آن دو را طى مى‏كنند. با افزایشى كه در مساحت مسجد الحرام صورت گرفته، مسعى و مسجد الحرام به هم متصل شده است. طول آن 5/394 و عرض آن 20 متر است و ارتفاع طبقه اول 12 و طبقه دوم 9 متر مى‏باشد. هم اكنون قسمتى از كوه صفا باقى مانده ولى بخش عمده‏اى از كوه مروه در سال‏

1374 شمسى با هدف گسترش محل، برداشته شده و تنها بخشى از كوه در محل دور زدن زیر پاى سعى كنندگان باقى مانده است. مسعى مجموعاً 18 در دارد.

حِرا

 در شمال مكه كوهى است بلند، مشرف بر منا به نام كوه نور كه در دامنه جنوبى‏اش به فاصله 160 مترى از قله آن، غارى است به نام «حرا» و یكى از مكان‏هاى مقدس شهر مكه است. حضرت محمدصلى الله علیه وآله پیش از بعثت، در آنجا با خدا خلوت مى‏كرد و نخستین آیه‏هاى قرآن در آنجا بر پیامبر نازل شد.

زادگاه رسول خداصلى الله علیه وآله

رسول خداصلى الله علیه وآله در خانه‏اى، در شعب ابى طالب چشم به جهان گشود. چون آن حضرت از مكه به مدینه هجرت كرد، عقیل آن خانه را گرفت و سپس به محمد بن یوسف ثقفى فروخت، سپس خیزران مادر هارون، آن را مسجد كرد تا مردم در آن نماز بگزارند. در سال 1009 ه . ق. سلطان محمد پسر سلطان مراد آن را از نو عمارت كرد و براى آن قبه و مناره ساخت و مؤذن و

خادم و امام جماعت گمارد. آن جا اكنون كتابخانه عمومى شهر مكه است.

دار ارقم

‏ این همان منزلى است كه پیامبرصلى الله علیه وآله و مسلمانان نخستین، در آغاز اسلام، پنهانى در آنجا جمع مى‏شدند و خدا را عبادت مى‏كردند. دار ارقم نزدیك صفا و خارج مسجد الحرام بوده است. سپس در آن جا كتابخانه‏اى ساختند كه در سال 1395 ه . ق. ویران شد. و در توسعه‏اى كه در زمان سعود بن عبدالعزیز صورت گرفت، داخل مسجد گردید.

 غار ثور

 كوه ثور در سه كیلومترى جنوب شهر مكه و در جنوب منطقه‏اى به نام «مسفله» قرار دارد كه غار ثور بر روى آن واقع است. این غار به ثور بن عبد مناف منسوب بوده و پیامبرصلى الله علیه وآله هنگام هجرت به طرف مدینه، سه شبانه روز در آن پنهان شدند و خداوند با بستن تار عنكبوت بر دهانه غار، آن حضرت را از شر مشركان نگاه داشت و پس از رفع خطر به مدینه هجرت كرد.

شعب ابى طالب‏

شعب ابى طالب، یا شعب على، جایى است كه مشركان مكه پیامبرصلى الله علیه وآله و بنى هاشم را حدود سه سال در آنجا محصور كردند و مردم را از دیدار و معامله با آنان منع نمودند. این دره به سوى كوه ابوقبیس سرازیر است و همان جایى است كه كتابخانه مكه - هم اكنون - در آن جاست و در كنار مسجد الحرام واقع است.

عرفات‏

 صحرایى است، در شرق مكه اندكى متمایل به جنوب در فاصله بیست و یك كیلومترى، بر سر راه طائف. گفته‏ اند در آنجا آدم و حوا با هم آشنا شدند. در جهت شمالى این دشت كوهى است كه آن را جبل الرحمه یا جبل عرفات نامند. صحراى عرفات در این سال‏ها درختكارى شده و هر حاجى باید از ظهر روز نهم ذوالحجه تا غروب شرعى آن روز، در این صحرا به قصد قربت وقوف نماید.

مشعر الحرام‏

مشعر یا مزدلفه جایى است كه حاجیان پس از عرفات‏ بدان جا مى‏روند و تا سر زدن آفتاب در آن مى‏مانند. مشعر میان دو تنگناى عرفه از یك سو و محسِّر از سوى دیگر واقع شده است.

منا

 دره‏اى است به عرض تقریباً پانصد متر و طول حدود سه كیلومتر و نیم كه حاجیان باید از طلوع خورشید روز دهم تا ظهر روز دوازدهم - جز ساعاتى كه اجازه داده شده - آنجا را ترك نكنند و در آن مكان بمانند. آن جا را «مُنى»، «مَنى‏» و «مِنى‏» هر سه خوانده‏اند و براى هر یك وجه تسمیه‏اى نیز ذكر كرده‏ اند.

 جمرات‏

 جمع جمره، به معناى توده‏اى از سنگ است. جمره‏هاى سه گانه، در منا و نزدیك به مكه است. نوشته‏اند در اینجا بود كه آدم شیطان را كه در پى وى مى‏رفت با افكندن سنگ ریزه از خود راند. و حاجیان با تأسى به آن حضرت و به عنوان یك واجب دینى، روزهاى 10 تا 12 به طرف ستون‏هاى سنگى هر یك از جمره‏ها سنگ پرتاب مى‏كنند.

مساجد مكه

مسجد تنعیم

‏ این مسجد نزدیك‏ترین مسجد به حدود حرم، و در راه مدینه واقع است كه غالباً براى عمره مفرده از این مسجد محرم مى‏شوند.

مسجد جن

‏ این مسجد در پایین كوه حجون، به سمت حرم، حدود 50 متر پس از پل حجون و نزدیك قبرستان ابوطالب واقع است. سبب نامیده شدن آن به جن، آن است كه سوره مبارك جن در این مكان بر پیامبرصلى الله علیه وآله نازل شد. نام دیگر آن مسجد الحرس است.

 مسجد خَیف

‏ مسجد خیف بزرگ‏ترین مسجد منا است و در سمت جنوبى و بر جانب چپ كسى است كه از سوى عرفات به منا مى‏آید. گویند رسول خداصلى الله علیه وآله در حجة الوداع خیمه خود را در این مكان زد و در جایى كه محراب مسجد است، پنج نماز، از نماز ظهر تا نماز صبح خواند.

معتمد عباسى به سال 256، محمد بن على اصفهانى به سال 559، ابن مرجانى به سال 720، قایتباى به سال 874، سلطان محمد قزلویه به سال 1072 و سلیمان آغا از جانب سلطان محمد به سال 1092 هر یك تعمیراتى در آن انجام داده‏اند. و در سال‏هاى اخیر بناى قدیمى ویران و مسجد زیبا، با گنجایشى وسیع در آن مكان، ساخته شده است. این مسجد تنها در ایام منا باز است و متأسفانه اجتماع افراد بى سرپناه در آنجا مانع از حضور زائران - جز در اوقات نماز - مى‏شود و به سختى مى‏توان در آنجا نماز گزارد.

قبرستان ابوطالب‏

 محوطه وسیعى است كه در كنار پل حجون قرار دارد و اكنون گورستان مردم مكه است. در گذشته به نام «شِعب ابى دُب» معروف بوده و عبدمناف، عبدالمطلب، ابوطالب، خدیجه كبرىعلیها السلام و تعداد زیادى از صحابه، تابعین و علما در آنجا مدفون اند. برخى به غلط گمان كرده‏اند شعب ابى طالب این‏جاست. نام این قبرستان، مَعلاة است ولى در میان ایرانیان به قبرستان ابوطالب شهرت دارد.

 

 


آثار مذهبى و تاریخى مكّه مكرّمه

شِعْب ابى طالب

منطقه كوهستانى پیرامون مكه، سبب به وجود آمدن شِعْب هاى بسیارى در مكه و اطراف آن شده است. شِعْب به محدوده قرار گرفته میان دو كوهِ نزدیك به هم گویند و ممكن است وسعت آن به اندازه هاى مختلف باشد. گفتنى است فاصله دو كوه، كه مرز خروجى شهر است، «ثنیّه» نامیده مى شود.

وجود شعب هاى زیاد در مكه، سبب پیدایش این ضرب المثل شده است كه: «اهل مكة اعلم بشعابها»; «مردم مكه شعب هاى خود را بهتر از دیگران مى شناسند.»

پیشتر آوردیم كه وقتى قُصَىّ بن كلاب بر مكه حاكم شد، هر خاندانى از قریش را در جایى از مكه سكونت داد. او وَجْه كعبه را، كه شامل شعب ابى طالب به سمت معلاة مكه بود، براى خاندان خود و فرزندانش عبدمناف و عبدالدار برگزید. این شعب، به لحاظ نزدیكى به كعبه، بهترین نقطه مكه بوده و در اصل حد فاصل كوه ابوقبیس و كوه خَنْدمه است.

شِعْب مزبور در اختیار خاندان بنى هاشم بوده و در دوره هاى مختلف به نام هاى متفاوتى چون «شعب بنى هاشم»، «شعب ابى طالب»، «شعب على بن ابى طالب» و «شعب ابى یوسف» نامیده مى شده است. چهره هاى برجسته این خاندان در این شعب به دنیا

 

مولِدُ النبى (صلى الله علیه وآله)

خانه اى را كه رسول خدا(صلى الله علیه وآله) در آن متولد شد و در محل شعب ابى طالب قرار داشت، «مولد النبى» مى نامند. در قرن دوم هجرى، خیزران، همسر هارون، آن محل را خرید و به مسجد تبدیل كرد. در قرن هاى بعد، مسلمانان این محل را بسیار گرامى و محترم مى داشتند و بهویژه در شب تولد رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مراسمى در آنجا برگزار مى كردند. سلاطین عثمانى به این محل توجه زیادى داشتند. از جمله سلطان سلیمان فرزند سلیم، در سال 935 دستور بازسازى مولد النبى را داد. پیش از وى، الملك
المظفر غسانى حاكم یمن و پیش از او فرج بن برقوق از ممالیك، و پیش از وى اشرف شعبان حاكم مصر و قبل از او، براى نخستین بار الناصر عباسى، در آنجا بناهایى ساخته
بودند.(1)

 

ـــــــــ 

1 . منائح الكرم، ج 3، ص 264 و 265

همچنین سلطان محمدبن مراد عثمانى (م 1012)، به یكى از ]غلامان[ خود با نام غضنفرآغا دستور داد تا آنجا را بازسازى كند. او نیز با صرف پول فراوان، بنا و مناره بزرگى براى آن ساخت وموقوفاتى جهت آن در مملكت عثمانى معین كرد و براى آنجا، مؤذن و خادم و امام جماعت گمارد. مدرسى را نیز معین كردند تا هفته اى دو روز در آنجا تدریس كند.(1)

یك زائر كه در سال 1315 قمرى به زیارت این خانه توفیق یافته، مى نویسد:

«روز جمعه، چهاردهم، به زیارت حضرت رسول(صلى الله علیه وآله) در موضعى كه مشهور به مولد النبى(صلى الله علیه وآله) است، رفتیم و آن موضع واقع است در سوق اللیل. از در
داخل شدیم و تخمیناً چهارده پله پایین رفتیم. وارد اتاقى شدیم كه مسمّى به
مسجد است. بعد از آن، به اتاق دیگر رفتیم. در این اتاق ضریحى است. درِ ضریح را خادم باز كرد. داخل در این ضریح گودالى واقع است. در وسط آن سنگ سبزى بود كه محل تولد حضرت ختمى مرتبت بود. آن موضع مطهّر را تقبیل نموده و صورت را بر آن مالیده و به خاك پاك و غبار نور آثار آن مكان رفیع البنیان، كه رشك كحل الجواهر است، دیده را منوّر نموده، پس از آن در مسجد آمده هر یك دو ركعت نماز تحیّت بجا آوردیم و از آن مكان بیرون آمدیم.»(2)

 

در پى روى كار آمدن دولت سعودى، با اصرار «شیخ عباس قطان» (م1370) شهردار وقت مكه (از 1347 تا 1364 ق.) و درخواست وى از ملك عبدالعزیز، قرار بر آن شد تا در آنجا كتابخانه اى بنا كنند كه به آن «مكتبة مكّة المكرّمه» نام نهادند و تاكنون برقرار است.(3)

ـــــــــــ 

1 . منائح الكرم، ج 3، ص 506

2 . سفرنامه ملابراهیم كازرونى، میراث اسلامى ایران، دفتر پنجم، ص 366. وى در ادامه از زیارت خانه خدیجه(علیها السلام) نیز سخن گفته است.

3 ـ فى رحاب بیت الله الحرام، ص 263 ; التاریخ القویم، صص 173 ـ 171

خانه حضرت خدیجه كبرى(علیها السلام)

خانه منسوب به حضرت خدیجه(علیها السلام)، محلّ زندگى مشترك پیامبر(صلى الله علیه وآله) و همسرش خدیجه و محلّ تولد فاطمه زهرا



نوع مطلب : درباره مکه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

شنبه 25 شهریور 1396 08:00 ب.ظ
Quality articles or reviews is the crucial to be a focus for
the people to visit the web page, that's what this site is providing.
یکشنبه 8 مرداد 1396 08:03 ب.ظ
I think the admin of this web page is genuinely working hard for his site, for the reason that
here every material is quality based stuff.
جمعه 6 مرداد 1396 09:35 ق.ظ
hi!,I love your writing very a lot! percentage we be in contact extra approximately your article
on AOL? I require an expert on this space to solve my problem.

May be that's you! Having a look ahead to look you.
شنبه 31 تیر 1396 09:00 ق.ظ
Hello there, You have done an excellent job. I will certainly digg it and personally recommend to my friends.
I am sure they will be benefited from this site.
سه شنبه 6 تیر 1396 05:59 ب.ظ
Good day very nice web site!! Man .. Beautiful .. Wonderful
.. I'll bookmark your web site and take the feeds additionally?
I'm happy to find a lot of useful info here within the publish, we want
work out extra techniques in this regard,
thank you for sharing. . . . . .
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 01:30 ب.ظ
Hello there! This is my 1st comment here so I
just wanted to give a quick shout out and tell you I really enjoy reading your articles.
Can you suggest any other blogs/websites/forums that cover the same
topics? Thank you so much!
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 06:11 ب.ظ
My developer is trying to persuade me to move to .net
from PHP. I have always disliked the idea because of the costs.
But he's tryiong none the less. I've been using WordPress on numerous websites for about a year and am anxious about switching to another platform.
I have heard good things about blogengine.net. Is there a way I
can import all my wordpress content into it? Any help would be really appreciated!
شنبه 2 اردیبهشت 1396 04:47 ب.ظ
Every weekend i used to visit this website, for the reason that i want enjoyment,
for the reason that this this website conations genuinely fastidious funny information too.
جمعه 1 اردیبهشت 1396 12:34 ب.ظ
Hey! This post couldn't be written any better! Reading through this post reminds me
of my previous room mate! He always kept chatting about
this. I will forward this write-up to him. Fairly certain he will
have a good read. Many thanks for sharing!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


اشعار آئینی شاعران اهل بیت عصمت و طهارت
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : محمدعلی صنیعی
نویسندگان
نظرسنجی
این وبلاگ راچطور ارزیابی می نمائید؟








آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :