تبلیغات
اشعار آئینی شاعران اهل بیت عصمت و طهارت - نظرى بر سیماى روایى حضرت زینب (س)
 
نظرى بر سیماى روایى حضرت زینب (س)

محمد میانجى

فاطمه (س) به وجود زینب، گوهر تابناكى كه به زودى از اودرخشیدن مى‏گرفت، افتخار مى‏كرد. آرى! دختر رسول خدا (ص)، فرزندى‏پاك را در خود مى‏پرورید كه با ظهورش مایه افتخار و زینت پدرمى‏شد. از قضا در همان روزها رسول خدا (ص) به مسافرت رفته بود ودختر آفتاب بى‏حضور او پاى به عرصه وجود گذاشت. فاطمه (س) رو به‏همسرش على (ع) كرد و گفت: پدر در سفراست; نام این دختر را چه‏بگذاریم؟ على (ع) پاسخ داد: در این باره بر حضرت رسول سبقت‏نمى‏گیرم. صبر كن. به زودى ایشان بر مى‏گردد. وقتى، رسول خدا (ص)آمد، این كار را به خدا سپرد، جبرئیل نازل شد و گفت: خداى توسلام مى‏رساند و مى‏فرماید: نام دخترت را «زینب‏» بگذار. رسول‏خدا (ص) آنگاه زینب را خواست. او را بوسید و به مشتاقانى كه دراطرافش گرد آمده بودند; فرمود: «به حاضران و غائبان توصیه مى‏كنم احترام این دختر را نگاه‏دارید. به راستى او شبیه خدیجه كبرى (س) است.» زینب (س) بانویى‏بلند بالا بود و چهره‏اى نورانى و با وقار و صاحب سكینه داشت.

در حیا و عصمت، مانند مادرش، فاطمه زهرا (س) و در شیوایى ورسا سخن گفتن، مثل پدر بزرگوارش، على (ع) بود. زینب بردبارى رانیز از برادرش حسن و شجاعت را از حسین (علیهما السلام) در خودجمع كرده بود.

خوب است‏بدانیم: «ام كلثوم‏» و «ام عبد الله‏» و «ام‏الحسن‏» كنیه‏هایش بود و البته «ام المصائب‏»، «ام الرزایا»و «ام النوائب‏» نیز بعدها به وى مى‏گفتند. اما لقب‏هایش‏عبارتند از: «عقیله بنى هاشم‏»، «عقیلة الطالبیین، «صدیقه‏صغرى‏»، «عصمت صغرى‏»، «الراضیه‏»، «امینة الله‏»، «عالمة‏غیر معلمه‏»، «فاهمة غیر مفهمه‏»، «مجتهده‏»، «حافظة‏الودایع و الاسرار» و «موثقة فى نقل الاحادیث و الاخبار».

در بین این لقب‏ها چهار لقب (عالمه غیر معلمه، مجتهده، حافظه‏الودایع و الاسرار و موثقه فى نقل الاحادیث و الاخبار) گویاى‏مقام والاى علمى و روایى این بانوى بزرگوار است كه كمتر موردبررسى قرار گرفته است.

آرى همه زینب را با عنوان افتخارآمیز (سفیر كربلا) مى‏شناسند و به‏همین علت ویژگى‏هاى دیگرى او تحت الشعاع حماسه بزرگ عاشوراقرار گرفته و ابعاد مهمى از شخصیتش مورد بى‏مهرى و كم توجهى‏واقع شده است. شخصیت روایى حضرت از جلمه آنهاست. البته در این‏مقاله تنها به ارتباط روایى عقیله بنى‏هاشم با مادر گرامى‏اش‏فاطمه زهرا (س) مى‏پردازیم.

در محضرت فاطمه (س)

روایت كننده نور، بى‏گمان شرایطى چون عدالت، مورد اطمینان بودن‏و... در خود باید جمع كند. یكى دیگر از این شرایط موضوع سن‏راوى است و او باید در حدى باشد كه بتوان ادعا كرد خود روایت‏را بلاواسطه نقل مى‏كند.

به همین جهت‏باید دید زینب (س) در چه سال‏هایى محضر مادرش رادرك كرد؟ زیرا برخى از روایت‏هاى وى مربوط به دوران سه، چهاریا پنج‏سالگى اوست. در این باره محققان گفته‏اند: شیوه و كمیت‏رشد جسمى و روحى اهل‏بیت (علیهم السلام) با دیگران تفاوتى عمده واساسى داشت. از این روى نمى‏توان در موضوع سن و سال با آنهامانند راویان دیگر برخورد كرد. حتى در نحوه تولد و دوران حمل‏نیز خاندان پیامبر تفاوت‏هاى اساسى با دیگران دارند. لذاقادرند از سنین كودكى احادیث را به صورت كامل در ذهن خود جاى‏دهند و براى آیندگان با دقت كامل نقل كنند. پس زینب (س) مى‏توانست همه آنچه را كه مى‏دید، به خاطر بسپارد. او تمام‏مصائب و دشوارى‏هایى را كه مادر بارها با آن روبرو بود، به یادداشت. از جمله هنگام قرائت‏خطبه فدكیه توسط مادر، زینب كه‏كودك خردسالى بود، آن را شنید و به صورت كامل روایت كرد.

مقام علمى حضرت زینب (س)

زینب از همان دوران طفولیت، عالمه بود. امام سجاد (ع) به حق‏فرمود: «یا عمه انت‏بحمدالله عالمه غیر معلمه و فهمه غیرمفهمه‏» در دوره‏هاى بعد نیز زینب (س) با تكیه بر همان علم‏خدادادى، مجلس تفسیر قرآن براى زنان كوفه برگزار كرد. در یكى‏از این‏روزها كه (كهیعص) را تفسیر مى‏كرد، على (ع) وارد شد و به‏وى فرمود: «اى نور دیده، آن (كلمه) رمزى در مصیبت وارده برشما عترت پیغمبر است.»

مقام روایى

در باره شخصیت روایى وى، علماى بزرگى سخن گفته‏اند از جمله:ابو الفرج اصفهانى: زینب عقیله دختر على‏بن ابى‏طالب، مادرش‏فاطمه دختر رسول خداست و او همان كسى است كه ابن‏عباس از اوكلام حضرت فاطمه (ع) را در فدك نقل مى‏كند و مى‏گوید: حدیث كردمرا عقیله ما زینب دختر على (ع)...

در انساب الطالبیین مى‏خوانیم: زینب كبرى دختر امیرمومنان (ع)كه كنیه‏اش ام الحسن بود، از مادرش زهرا (س) روایت مى‏كرد.

مرحوم سیدنورالدین جزایرى، در خصائص الزینبیه، ویژگى موثقه‏بودن زینب را طرح مى‏كند و مى‏نویسد: «از جمله القاب آن محترمه‏«موثقه‏»، كه آن مكرمه مورد وثوق خلاق عالم و حضرت سیدالشهدا، وحضرت سجاد (علیهماالسلام) بوده‏اند و لذا حافظ ودایع الهیه و اسرار محمدیه بوده، بلكه محل وثوق كلیه مردم بوده‏و لذا حضرت سیدالساجدین (ع) هروقت‏بیان اخبار و احادیث مى‏فرمودو مى‏خواست كه در اذهان مردم جاى گیرد و از او بپذیرند، به‏عمه‏اش اسناد مى‏داد و از آن مخدره نقل مى‏فرمود و كذالك ابن‏عباس با این كه حبرالامه و مقبول القول بود، مع ذالك مى‏گفت:«حدثتنا عقلیتنا».

آیت الله خویى مى‏نویسد: از مادرش سلام الله علیها روایت‏مى‏كند. و جابر (فقیه جز سوم باب معرفه الكبائر، حدیث 1754) وعباد عامرى از او روایت مى‏كنند. این همه نشان از اوج مقام‏روایى حضرت زینب (س) دارد كه متاسفانه كمتر مورد توجه قرارگرفته است.

راویان

باید توجه داشت كه ارزش روایات نقل شده از حضرت زینب (س) فراتراز روایاتى است كه راویان دیگر نقل كرده‏اند، زیرا این بانوى‏بزرگ خود عالمه‏اى غیر معلمه بود و روایاتى را كه نقل مى‏كرد،بى هیچ شبهه‏اى، معتبر و مستنداند. حتى روایت‏هایى كه در سنین‏كودكى از او نقل شده‏اند. این بانوى بزرگوار كه 5 سال قبل ازوفات رسول خدا (ص) به دنیا آمد، از مادرش فاطمه زهرا (س)، پدرش‏على (ع)،اسماء بنت عمیس، و ام ایمن روایت نقل مى‏كرد. شمارراویان از وى بسیارند كه مى‏توان به: 1- على‏بن حسین (ع). 2- ابن عباس. 3- محمد بن عمر. 4- عطاء بن سائب. 5- فاطمه بنت الحسین. 6- محمد بن جابر. 7- عباد عامرى و ... اشاره كرد.

1- وسیله ارتباط خلق و خالق

ابوبكر با این سند: محمد بن زكریا، جعفر بن محمدبن عماره‏كندى، پدرش، حسین بن صالح، حى دو مرد از بنى‏هاشم، از حضرت‏زینب (س) دختر على (ع) روایت كرد كه زینب (س) فرمود: «قالت فاطمه (س): ... و نحن وسیلته فى‏خلقه و نحن خاصته و محل‏قدسه و نحن حجته فى غیبه و نحن ورثه انبیائه...» «ما وسیله‏ارتباط خدا بامخلوق‏هاى او هستیم. ما برگزیدگان خداییم وجایگاه پاكى‏ها، ما راهنماهاى روشن خداییم و وارث پیامبران اوهستیم‏».

2- بهشت جایگاه شیعیان

ابى‏حجاف (از محمدبن عمر بن حسن)، از زینب، به نقل از فاطمه (س)و اشجع، بلیدبن سلیمان (از ابى‏حجاج، محمدبن عمرو هاشمى) اززینب دختر على (ع) نقل كرد كه فاطمه (س) فرمود: «قالت فاطمه (س) : ان رسول الله قال لعلى اما انك یابن‏ابى‏طالب و شیعتك فى‏الجنه‏» «و سیجى‏ء اقوام ینتحلون حبك ثم‏یمرقون من الاسلام كمایمرق السهم من الرمیه.» رسول خدا به‏على (ع) فرمود: «اى پسر ابوطالب! همانا تو و رهروان تو دربهشت‏اند و به زودى قومى مى‏آیند كه از دوستى تو سخن مى‏گویند.آنگاه از اسلام فرار مى‏كنند. مانند پرت شدن تیر از كمان.»

3- دوستى آل محمد صلى الله علیه و آله و سلم

روایتى مشهور به «فاطمیات‏» در باب دوست داشتن آل محمد كه بااین اسناد نقل شده است: «... عن فاطمه بنت السجاد على بن الحسین زین العابدین (ع) عن‏فاطمه بنت ابى عبد الله الحسین (ع) عن زینب بنت امیر المؤمنین (ع)عن فاطمه بنت رسول الله (ص) قالت: الا من مات على حب آل محمد مات شهیدا» «آگاه باشید هركسى كه‏بر دوستى آل محمد بمیرد، شهید است.»

4- خطبه نور

یكى دیگر از احادیثى كه زینب (س) نقل كرد، خطبه طولانى حضرت‏زهرا (س) در مسجد مدینه است. حدیثى كه در متن آن ده‏ها حدیث‏درخشنده وجود دارد و بسیارى از احادیثى كه از حضرت فاطمه (س)نقل مى‏شود، مربوط به همین حدیث طولانى است. ما براى اختصارتنها به ترجمه بخشى از آن بسنده مى‏كنیم. علاقه‏مندان را به‏مطالعه منابع آن ارجاع مى‏دهیم.

«در این روز حضرت زهرا (س) چادر به سر كرد و با همراهى جمعى‏از بانوان وارد مسجد شد. ابوبكر و عده‏اى از مهاجران و انصارحاضر بودند. به احترام آن بانو پرده سفیدى آویختند. قبل ازآغاز سخن، ناله‏ى جانسوزى كرد كه بسیارى از حاضران گریستند وپس از آن كه مردم آرام گرفتند، فاطمه (س) فرمود:

شكر نعمت

«ستایش خداى را بر نعمت‏هایى كه ارزانى داشت و سپاس او رابراندیشه نیكو كه در دل نگاشت. سپاس بر نعمت‏هاى فراگیر كه ازچشمه لطفش جوشید و عطاهاى فراوان كه بخشید و نثار احسان كه‏پیاپى بخشید. نعمت‏هایى كه از شمار افزون است و پاداش آن ازتوان بیرون و درك نهایتش، نه درحد اندیشه ناموزون. سپاس رامایه فزونى نعمت نمود و ستایش را سبب فراوانى پاداش فرمود وبه خاطر در خواست پیاپى، بر عطاى خود افزود.

دیدگاه توحیدى

گواهى مى‏دهم خداى جهان یكى است و جز او خدایى نیست. نشان این‏گواهى، درستى وبى‏آلایشى است و پابندان این اعتقاد، دل‏هاى بابینش و راهنماى رسیدن بدان، چراغ دانش. خدایى كه چشم‏ها او رانمى‏توانند، ببینند و گمان‏ها چونى و چگونگى او را نمى‏دانند.

فلسفه آفرینش

همه چیز را از هیچ پدیدآورد و بى‏نمونه‏اى افشا كرد، نه به‏آفرینش آن‏ها نیازى داشت و نه از آن خلقت، سودى برداشت. جز آن‏كه خواست قدرتش را آشكار سازد و آفریدگان را بنده‏وار بنوازد وبانگ دعوتش را در جهان اندازد. پاداش را درگرو فرمانبردارى‏نهاد و نافرمانان را به كیفر بیم داد، تا بندگان را از عقوبت‏برهاند و به بهشت‏بكشاند.

خلقت پیامبر (ص)

گواهى مى‏دهم كه پدرم، محمد، بنده و فرستاده اوست. پیش از آن‏كه او را بیافریند، برگزید و پیش از پیغمبرى تشریف انتخاب‏بخشید و به نامى نامید كه سزاوارش بود و این هنگامى بود كه‏آفریدگان از دیده نهان بودند و در پس پرده‏ى بیم نگران و درپهنه‏ى بیابان عدم سرگردان. پروردگار بزرگ پایان كار همه‏ى‏كارها را دانا بود و بر دگرگونى‏هاى روزگار محیط، بینا و به‏سرنوشت هرچیز، آشنا.

فلسفه بعثت پیامبر (ص)

محمد (ص) را برانگیخت تاكار خود را به اتمام و آنچه را كه مقدرساخته بود، به انجام رساند. پیغمبر كه درودخدا بر او باد.

دید هر فرقه‏اى دینى گزیده و هر گروه در روشنایى شعله‏اى خزیده‏و هر دسته‏اى به بتى نماز برده و همگان یاد خدایى را كه‏مى‏شناسند، از خاطر سترده‏اند.

پس خداى بزرگ تاریكى‏ها را به نور محمد (ص) روشن ساخت و دل‏ها رااز تیرگى كفر بپرداخت و پرده‏هایى را كه بر دیده‏ها افتاده بود،به یك سو انداخت. از روى گزینش و مهربانى جوار خویش را بدوارزانى داشت و رنج این جهان كه خوش نمى‏داشت، از دل او برداشت. و او را در جهان فرشتگان مقرب گماشت و چتر دولتش را درهمسایگى خود افراشت و حكم و فرمان مغفرت و رضوان را به نام اونگاشت. درود خدا و بركات او بر محمد (ص) پیغمبر رحمت، امین وحى‏و رسالت و گزیده از آفریدگان و امت‏باد. سپس به اهل مجلس‏نگریست و چنین فرمود:

عهد بندگان با خدا

شما بندگان خدا! نگاهبانان حلال و حرام و حاملان دین و احكام وامانت‏داران حق و رسانندگان آن به خلق هستید. حقى را از خداعهده‏دارید و عهدى را كه با او بسته‏اید، پذیرفتار.

جایگاه اهل بیت (علیهم السلام)

ما خاندان را در میان شما به خلافت گماشت و تاویل كتاب الله رابه عهده ما گذاشت. حجت‏هاى آن آشكار و آنچه در باره ماست،پدیدار و برهان آن روشن و از تاریكى گمان به كنار و آواى آن‏در گوش، مایه آرام و قرار و پیرویش راهگشاى روضه رحمت‏پروردگار و شنونده آن در دو جهان رستگار است. دلیل‏هاى روشن‏الهى را در پرتو آیت‏هاى آن مى‏توان دید و تفسیر احكام واجب اورا از مضمون آن باید شنید. حرام‏هاى خدا را بیان دارنده است وحلال‏هاى او را رخصت دهنده و مستحبات را نماینده. و شریعت راراهگشاینده و این همه را با رساترین تعبیر، گوینده و باروشن‏ترین بیان رساننده.

فلسفه احكام

سپس ایمان را واجب فرمود و به آن زنگ شرك را از دل‏هاى شمازدود و با نماز خودپرستى را از شما دور نمود. روزه را نشان‏دهنده دوستى بى‏آمیغ ساخت و زكات را مایه افزایش روزى بى‏دریغ وحج را آزماینده درجه دین و عدالت را نمودار مرتبه یقین وپیروى ما را مایه وفاق و امامت ما را مانع افتراق و دوستى مارا عزت مسلمانى و باز داشتن نفس را موجب نجات و قصاص را سبب‏بقا زندگانى، وفاى به نذر را موجب آمرزش و تمام پرداختن‏پیمانه و وزن را مانع از كم فروشى و كاهش قرار داد.

تبعیت از نهى خدا

فرمود مى‏خوارى نكنند تا تن و جان از پلیدى پاك سازند و زنان‏پارسا را تهمت نزنند تا خویش را سزاوار لعنت نسازند. دزدى رامنع كرد تا راه عفت پویند و شرك را حرام فرمود تا به اخلاص،طریق یكتاپرستى جویند. پس چنان كه باید، ترس از خدا را پیشه‏گیرید و جز مسلمان نمیرید. آنچه فرموده است‏به جا آرید و خودرا از آنچه نهى كرده، باز دارید كه تنها دانایان از خدامى‏ترسند.

من فاطمه دختر محمد (ص) هستم

مردم! چنان كه در آغاز سخن گفتم، من فاطمه‏ام و پدرم محمد (ص)است. همانا پیغمبرى از میان شما به سوى شما آمد كه رنج‏شما براو دشوار بود و به گرویدن شما امیدوار و بر مومنان مهربان وغمخوار بود. اگر او را بشناسید مى‏بینید او پدر من است; نه پدرزنان شما و برادر پسر عموى من است; نه مردان شما. او رسالت‏خود را به گوش مردم رساند. آنان را از عذاب الهى ترساند. فرق‏و پشت مشركان را به تازیانه توحید خست و شوكت‏بت پرستان رادرهم شكست تا جمع كافران را از هم گسست. صبح ایمان دمید ونقاب از چهره حقیقت فرو كشید. زبان پیشواى دین در مقال شد وشیاطین سخنور، لال.

بعثت، صعود از ذلت‏به اوج عزت

در آن هنگام شما مردم بر كنار مغاكى از آتش بودید خوار و دردیده همگان بى‏مقدار. لقمه هر خورنده و شكار هر درنده و لگدكوب‏هر رونده بودید. نوشیدنى‏تان آب گندیده و ناگوار، خوردنى‏تان‏پوست جانور و مردار بود. پست و ناچیز و ترسان از هجوم همسایه‏و همجوار تا آنكه خدا با فرستادن پیغمبر خود، شما را از خاك‏مذلت‏برداشت و سرتان را به اوج رفعت‏بر افراشت.

على (ع) كیست؟

پس از آن همه رنج‏ها كه دید و خستگى كه تحمل كرد، رزم‏آوران‏ماجراجو و سركشان درنده‏خو و جهودان دین به دنیا فروش وترسایان حقیقت نالیوش، از هرسو به وى تاختند و با او نردمخالفت‏باختند. هرگاه آتش كینه افروختند، آن را خاموش ساخت‏وگاهى كه گمراهى سربرداشت، یا مشركى دهان به بیهودگى گشاد،برادرش، على را در كام آنان انداخت. على بازنایستاد تا برسر ومغز مخالفان نواخت و كار آنان را با دم شمشیر یكسره كرد. اواین رنج را براى خدا مى‏كشید و براى تحقق اوامر خدا تلاش مى‏كردو در آن خشنودى پروردگار و رضاى پیغمبر (ص) را مى‏دید و سرورى‏اولیاى خدا را مى‏خرید. همواره دامن به كمر زده نصحیت كننده،تلاش و كوشش كننده بود.

نفاق رخ نمود

اما شما در آن روزها در زندگى راحت آسوده و در بستر امن وآسایش غنوده بودید. وقتى خداى تعالى همسایگى پیغمبران را براى‏رسول خویش گزید، دورویى آشكار شد و كالاى دین بى‏خریدار. وگمراهى دعوى دار و هر گمنامى سالار و هر یاوه‏گویى در كوى وبرزن و در پى‏گرمى بازار. شیطان از كمین‏گاه خود سربرآورد و شمارا به خود دعوت كرد و دید چه زود سخنش را شنیدند و سبك در پى‏او دویدند و در دام فریبش خزیدند و به آواز او رقصیدند...»


ماهنامه كوثر شماره 32





نوع مطلب : عمومی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:23 ب.ظ
Hi there, You have done an excellent job. I will
definitely digg it and personally recommend to my friends.
I'm sure they will be benefited from this web site.
یکشنبه 8 مرداد 1396 09:59 ب.ظ
I every time spent my half an hour to read this
website's content every day along with a mug of coffee.
جمعه 6 مرداد 1396 08:09 ب.ظ
Hi there, I discovered your web site by means of Google at the
same time as looking for a comparable subject, your site got
here up, it seems to be great. I've bookmarked
it in my google bookmarks.
Hi there, just was alert to your blog through Google, and located that it's
truly informative. I'm gonna watch out for brussels.
I'll be grateful for those who continue this in future.
Many other folks shall be benefited out of your writing.
Cheers!
شنبه 27 خرداد 1396 09:05 ق.ظ
I every time used to study piece of writing in news papers but
now as I am a user of net therefore from now
I am using net for articles, thanks to web.
یکشنبه 21 خرداد 1396 11:22 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while surfing around on Yahoo
News. Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!

Thanks
چهارشنبه 3 خرداد 1396 12:47 ق.ظ
Thanks for finally talking about >اشعار آئینی شاعران اهل بیت عصمت
و طهارت - نظرى بر سیماى روایى حضرت زینب (س) <Loved it!
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 12:21 ب.ظ
Very good article! We will be linking to this great
post on our website. Keep up the great writing.
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 06:52 ب.ظ
This is the perfect blog for anyone who hopes to find out about this topic.

You realize so much its almost hard to argue with you
(not that I actually would want to…HaHa). You definitely put a fresh
spin on a subject which has been written about for decades.
Excellent stuff, just great!
دوشنبه 6 شهریور 1385 10:08 ق.ظ
سلام.
كربلایی وبلاگ خوبی داری. مطالب خیلی خوبی توش نوشته. امیدوارم همیشه موفق باشید و هر روز به بیننده هاتون افزوده بشه.
یه چیز دیگه، اگه میشه در مورد امام خمینی مطلب بزارید، ممنون میشم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


اشعار آئینی شاعران اهل بیت عصمت و طهارت
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : محمدعلی صنیعی
نویسندگان
نظرسنجی
این وبلاگ راچطور ارزیابی می نمائید؟








آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :